پوکی استخوان؛ درمان و راه های پیشگیری
پوکی استخوان یک بیماری خاموش است؛ که عموماً افراد مسن را درگیر کرده و موجب ضعیف و نازک شدن استخوان ها می شود. مطالعات انجام شده نشان می دهد که این بیماری در زنان شایع تر است؛ چراکه زنان علاوه بر تراکم کمتر استخوان ها، با افزایش سن سطح هورمون استروژن در بدنشان کاهش پیدا کرده و همین عامل خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهد.
بیماری پوکی استخوان یا Osteoporosis عموماً با ترکیب روش های درمانی مختلف قابل کنترل و درمان است؛ اما روش های زیادی وجود دارد که احتمال ابتلا به این بیماری را به حداقل می رساند. با توجه به درصد بالای شیوع این بیماری جدی و آسیب زا، برآن شدیم تا در این محتوا به معرفی روش های درمان و راه های پیشگیری از پوکی استخوان بپردازیم. پیشنهاد می کنیم این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.
بیماری پوکی استخوان چگونه اتفاق می افتد؟
استخوان ها به عنوان یکی از بافت های زنده بدن انسان شناخته می شوند که به صورت مداوم در حال بازسازی هستند. منظور از بازسازی جذب مواد معدنی و تجزیه استخوان های قدیمی برای ساخت استخوان جدید است. تا پایان دوران نوجوانی استخوان ها به سرعت رشد می کنند و تراکم آن ها افزایش پیدا می کند. به همین خاطر است که انسان ها در سنین پایین کمتر دچار شکستگی های ناگهانی می شوند.
تقریباً بین 25 تا 30 سالگی توده استخوان بیشترین تراکم را دارد و بدن بیشتر از این مقدار توانایی ساخت بافت استخوانی ندارد. از سن 30 تا 50 سالگی اندازه تراکم بافت استخوان ثابت می مانند و بعد از این بازه سنی توده استخوانی کم می شود. در واقع بعد از 50 سالگی سرعت تجزیه استخوان نسبت به تولید آن بیشتر می شود؛ که نتیجه آن نازک شدن استخوان و کم شدن تراکم آن است.
آیا پوکی استخوان قابل درمان است؟
معمولاً پزشکان و متخصصان ارتوپدی با ترکیب روش های درمانی مختلف سرعت تجزیه بافت استخوان را کند می کنند و باعث تقویت آن ها می شوند. در ادامه به برخی از روش های رایج درمان پوکی استخوان اشاره شده است.
1. تجویز داروهای کنترل کننده شکستگی
متاسفانه پوکی استخوان عامل اصلی شکستگی استخوان در سنین بالا است. زمانی که تراکم بافت استخوان کم شود، فرد به ساده ترین حالت دچار شکستگی های استخوانی می شود. در چنین شرایطی پزشک متخصص با تجویز داروهایی مانند بیسفسفوناتها و دنوزوماب ها احتمال شکستگی استخوان را به حداقل می رساند و از بروز مشکلات جدی تر برای استخوان و بافت های اطراف آن جلوگیری می کند.
2. تجویز داروهای مکمل
پوکی استخوان در برخی از بیماران به دلیل کمبود مواد معدنی مانند ویتامین D و کلسیم رخ می دهد. بنابراین؛ پزشک متخصص با تجویز داروی حاوی کلسیم، ویتامین Dو سایر مواد معدنی مورد نیاز برای تولید بافت استخوانی، به کند شدن روند پوک شدن استخوان ها کمک می کند.
3. تجویز داروهای هورمونی
از آنجایی که کاهش هورمون استروژن در زنان و کاهش هورمون تستوسترون در مردان یکی از علل مهم پوکی استخوان هستند، پزشکان با تجویز داروهای حاوی هورمون استروژن برای زنان و داروی حاوی هورمون تستوسترون به مردان، تا حدودی به حفظ تراکم استخوان ها و کند شدن روند تجزیه بافت استخوانی کمک می کنند.
4. تجویز داروهای استخوان ساز
زمانی که روش های معمول نتیجه بخش نباشند، پزشک متخصص ارتوپد با تجویز داروهای استخوان ساز علائم این بیماری را بهبود می بخشد. این داروها رشد استخوان ها را تحریک می کنند و همین باعث می شود تا به تراکم آن ها افزوده شود. تری پاراتیدها، آبالوپاراتیدها و روموسوزوماب چند نمونه داروی استخوان ساز هستند که باید حداقل به مدت 24 ماه زیر پوست تزریق شوند.
چگونه می توان پوکی استخوان را پیشگیری و مدیریت کرد؟
با وجود اینکه در بسیاری از مواقع عامل پوکی استخوان ژنتیک است؛ بازهم می توان با رعایت چند نکته کلیدی برای پیشگیری از این بیماری اقدام کرد. پزشکان ارتوپدی براین عقیده هستند هم برای درمان و هم برای پیشگیری از بیماری پوکی استخوان رعایت 3 فاکتور ضروری است؛ که در ادامه به هر کدام از آن ها اشاره شده است.
تغذیه مناسب
تمام انسان ها برای حفظ سلامتی خود باید از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنند. پرهیز از مصرف نوشیدنی های حاوی الکل، مواد قندی، فست فودها، غذاهای نیمه آماده و مواد چرب که ارزش غذایی زیادی ندارند و عموماً باعث افزایش وزن و بروز بیماری های آسیب زایی چون دیابت و مشکلات قلبی می شوند، ضروری است. کسانی که قصد پیشگیری از پوکی استخوان را دارند، علاوه بر رعایت موارد گفته شده، باید روزانه غذاهای حاوی ویتامین D و کلسیم مصرف کنند.
کلسیم در دندان ها و استخوان ها ذخیره می شود و ویتامین D ماده ای است که کمک می کند کلسیم موجود در غذاها به بدن جذب شوند. اگر فرد بعد از انجام آزمایشات متوجه شود که مقدار این دو ماده در بدنش پایین است، باید مصرف مکمل های حاوی این دو ماده را با مشورت پزشک آغاز کند.
ورزش منظم
ورزش یکی از ارکان اصلی سلامتی انسان است؛ اما کسانی که می خواهند از ابتلا به بیماری پوکی استخوان جلوگیری کنند، باید در برنامه روزانه خود ورزش های تحمل وزن داشته باشند. منظور از این ورزش ها تمریناتی است که به استخوان ها فشار می آورد. این ورزش ها تشکیل استخوان را تحریک می کنند و باعث می شوند به مرور زمان تراکم آن افزایش پیدا کند. رقصیدن، دویدن، پیاده روی تند، تنیس و…از ورزش هایی هستند که باعث فشار روی استخوان ها و تحریکشان می شوند.
جلوگیری از زمین خوردن
در کنار ورزش های تحمل وزن، انجام تمرینات با وزنه کمک می کند تا حجم و مقدار عضله در بدن افزایش پیدا کند؛ که نتیجه آن افزایش تعادل بدن و جلوگیری از زمین افتادن و شکستگی است. علاوه بر تمرینات مقاومتی، ورزش هایی مانند یوگا، انجام حرکات لانژ و کلاس های تعادلی می تواند برای تعادل بهتر و جلوگیری از زمین خوردن یا سقوط بسیار موثر باشد.
مراجعه به پزشک
پوکی استخوان از بیماری هایی است که امکان درمان قطعی آن وجود ندارد؛ اما با تزریق یا مصرف برخی از داروها می توان روند آن را کندتر کرد و علائم آن را بهبود بخشید. انتخاب روش درمانی مناسب و تشخیص صحیح، مواردی هستند که می توانند در مدیریت و درمان این بیماری نقش موثری داشته باشند. بنابراین؛ لازم است از یک متخصص ارتوپدی مجرب و متخصص کمک گرفته شود.
دکتر عباس بهراد جراح زانو و لگن (متخصص ارتوپدی) و فلوشیپ زانو از پزشکان باتجربه و توانمندی است که با تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی صحیح بسیاری از مشکلات مرتبط با مفاصل، ماهیچه ها، استخوان ها و…را با کمترین عوارض بهبود بخشیده است. اگر مایلید برای درمان پوکی استخوان از دکتر بهراد کمک بگیرید، از طریق راه های ارتباطی درج شده در سایت ایشان نوبت خود را رزرو کنید.
