وقتی کسی مفصل زانویش را جراحی می کند و مفصل مصنوعی می گذارد، طبیعی است که بخواهد این مفصل تا مدت ها سالم بماند و خوب کار کند. یکی از مواردی که روی سالم ماندن مفصل مصنوعی خیلی تاثیر دارد، وزن بدن است. اگر کسی اضافه وزن داشته باشد یا چاق باشد، وزن زیادش باعث می شود فشار زیادی روی مفصل زانو وارد شود. این فشار زیاد ممکن است باعث شود مفصل زودتر خراب شود یا دوباره نیاز به جراحی پیدا کند. اما اگر وزن بدن مناسب و سالم باشد، مفصل فشار زیادی تحمل نمی کند و بهتر و طولانی تر کار می کند. به همین خاطر است که مراقبت از وزن بدن بعد از جراحی زانو بسیار مهم است.
تاثیر اضافه وزن بر عملکرد مفصل مصنوعی زانو
وقتی کسی اضافه وزن دارد، مفصل مصنوعی زانویش باید وزن بیشتری را تحمل کند. این فشار زیاد باعث می شود مفصل زودتر فرسوده شود، کارایی آن کمتر شود و حتی ممکن است بعد از مدتی درد یا احساس لق شدن در زانو به وجود بیاید. مثلا وقتی فردی که اضافه وزن دارد راه می رود یا از پله بالا می رود، فشاری که به زانویش وارد می شود چند برابر وزن خودش است و این موضوع به مرور زمان به مفصل آسیب می زند. در نتیجه، افرادی که وزن بالایی دارند و مفصل زانویشان تعویض شده، بیشتر از بقیه در خطر خرابی زودهنگام مفصل هستند. از طرف دیگر، اگر فردی حتی کمی وزن کم کند، فشار روی زانویش کمتر می شود و عمر مفصل مصنوعی بیشتر می ماند. کاهش وزن کمک می کند زانو بهتر حرکت کند، درد کمتر شود و احتمال خراب شدن مفصل در آینده پایین تر بیاید.
وزن مناسب بدن بعد از جراحی تعویض مفصل زانو چقدر باید باشد؟
بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، مهم است که وزن بدن در حد مناسب باشد تا مفصل جدید فشار زیادی را تحمل نکند. وزن زیاد باعث می شود فشار بیشتری به زانوی مصنوعی وارد شود و این فشار ممکن است باعث خراب شدن یا کم شدن عمر مفصل شود. به همین دلیل، پزشکان معمولا می گویند بهتر است شاخص توده بدنی یا همان BMI شما کمتر از ۳۰ باشد. اگر این عدد بیشتر باشد، یعنی اضافه وزن دارید و باید وزنتان را کم کنید. مثلا اگر قد یک نفر حدود ۱۷۰ سانتی متر باشد، وزن مناسب برای او معمولا بین ۶۵ تا ۷۰ کیلوگرم است. اگر وزن او خیلی بیشتر باشد، زانو باید فشار بیشتری را تحمل کند و احتمال اینکه مفصل آسیب ببیند یا زودتر خراب شود، زیادتر می شود. اما اگر وزن مناسب باشد، زانوی مصنوعی راحت تر کار می کند، عمر بیشتری دارد و حرکت دادن پا هم آسان تر می شود.
راهکارهای موثر برای کاهش وزن پس از جراحی مفصل زانو
بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، اگر وزن بدن زیاد باشد، فشار زیادی به زانوی جدید وارد می شود و ممکن است عمر مفصل کمتر شود. برای همین، کم کردن وزن به روش درست خیلی مهم است. در ادامه چند راه مفید برای کاهش وزن را بررسی می کنیم که هم به زانو کمک می کند و هم برای سلامت بدن خوب است:
- بهتر است از غذاهای ساده، بدون روغن زیاد و بدون شکر استفاده کنید. غذاهای خانگی که با بخار، آب پز یا کبابی درست شده اند انتخاب های خوبی هستند.
- سبزیجات و میوه ها هم کالری کمی دارند و هم باعث می شوند زودتر سیر شوید و کمتر سراغ خوراکی های ناسالم بروید.
- به جای سه وعده سنگین، بهتر است در طول روز چند وعده سبک بخورید تا هم گرسنه نمانید و هم پرخوری نکنید.
- گاهی بدن تشنگی را با گرسنگی اشتباه می گیرد. نوشیدن آب باعث می شود کمتر سراغ خوراکی بروید و بدن بهتر کار کند.
- بعد از اینکه دکتر اجازه داد، می توانید نرمش های ساده یا پیاده روی سبک انجام دهید تا هم وزنتان کم شود و هم زانو تقویت شود.
- بهتر است چیپس، نوشابه، شیرینی، فست فود و غذاهای سرخ شده را کنار بگذارید چون فقط وزن را بالا می برند و فایده ای ندارند.
بهترین زمان برای شروع کاهش وزن قبل یا بعد از جراحی زانو
کم کردن وزن هم قبل از عمل زانو و هم بعد از آن برای سلامتی مفید است، اما معمولا کم کردن وزن قبل از جراحی نتیجه بهتری دارد. اگر وزن بدن قبل از عمل کمتر شود، فشار کمتری به زانو وارد می شود و بدن برای جراحی آمادگی بیشتری پیدا می کند. این کار کمک می کند که عمل راحت تر انجام شود، عوارض آن کمتر شود و بدن زودتر بهبود پیدا کند. با این حال، اگر کسی قبل از جراحی وقت نداشته باشد که وزنش را کم کند یا تازه بعد از عمل تصمیم بگیرد وزن کم کند، باز هم فرصت هست. حتی کم کردن چند کیلو وزن بعد از جراحی می تواند به زانوی مصنوعی کمک کند که بهتر کار کند و بیشتر عمر کند. همچنین، راه رفتن و حرکت کردن بعد از عمل برای فرد آسان تر می شود.
مراجعه به پزشک برای کاهش عوارض احتمالی بعد از جراحی زانو و مراقبت های قبل از عمل
اگر قرار است مفصل زانوی خود را جراحی کنید یا قبلاً این جراحی را انجام داده اید، حتما باید به یک پزشک متخصص مراجعه کنید تا هم قبل از عمل آمادگی لازم را داشته باشید و هم بعد از عمل، بهتر مراقب زانوی خود باشید. وزن بدن یکی از چیزهایی است که می تواند روی موفقیت جراحی و عمر مفصل جدید خیلی تاثیر بگذارد. اگر اضافه وزن دارید، باید قبل یا بعد از عمل، برنامه ای برای کم کردن وزن داشته باشید تا فشار زیادی به زانوی جدیدتان وارد نشود و مفصل مصنوعی راحت تر و طولانی تر کار کند. دکتر عباس بهراد، متخصص ارتوپدی و جراح زانو، یکی از پزشکانی هستند که تجربه زیادی در درمان مشکلات زانو دارند. ایشان اول زانوی شما را با دقت معاینه می کنند و اگر لازم باشد عمل انجام شود، راهنمایی هایی به شما می دهند تا بدنتان برای جراحی آماده شود و احتمال بروز مشکل کمتر شود. بعد از عمل هم وضعیت زانوی شما را بررسی می کنند و کمک می کنند تا زودتر خوب شوید و راحت تر راه بروید یا کارهای روزمره تان را انجام دهید. اگر می خواهید برای زانوی خود مشاوره بگیرید، می توانید از طریق راه های ارتباطی موجود در سایت دکتر عباس بهراد با ایشان در تماس باشید و مشاوره دریافت کنید.
